Dzieje średniowiecznych zakonów rycerskich, szczególnie tych najważniejszych, jak templariusze, joannici czy krzyżacy, interesują wiele osób. Wzmaga się to obecnie, gdy uroczyście będziemy obchodzić 600-lecie bitew pod Grunwaldem i Koronowem.

To niewątpliwie największe starcia, w jakich uczestniczyło polskie rycerstwo w średniowieczu. Aby zatem przybliżyć tę tematykę Muzeum w Gostyniu i Gostyński Uniwersytet Trzeciego Wieku zaprosili do wygłoszenia prelekcji dr. hab. Zbyszko Górczaka – pracownika naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W pierwszej prelekcji uczestniczyła młodzież ucząca się w Liceum Ogólnokształcącym w Gostyniu, w drugim zaś studenci GUTW. W obu spotkaniach uczestniczyło ok. 200 osób.

Zakony rycerskie, w skład którego wchodzili zakonnicy (duchowni) oraz bracia-rycerze, czyli rycerze, którzy nie przyjmując święceń, godzili się żyć jak zakonnicy (składali śluby czystości i ubóstwa). Ich głównym zadaniem była nie tylko modlitwa czy kontemplacja, lecz również walka w obronie wiary i ideałów przyjętych w regule zakonnej. Pierwsze zakony rycerskie powstawały na fali krucjat w XI i XII wieku. Zakony powstałe w tym okresie w Królestwie Jerozolimskim to: templariusze (Fratres Militia Templi, Rycerze Świątyni) – zatwierdzony w 1128 roku, międzynarodowy zakon „rycerzy świątyni”, wśród których dominowali rycerze z Francji; obecnie już nie istniejący, joannici (Ordo Militia Sancti Johannis Baptistae Hospitalis Hierosolimitani, Zakon Rycerzy Jerozolimskiego Szpitala św. Jana Chrzciciela) – zwani obecnie Suwerennym Rycerskim Zakonem Szpitalników Św. Jana Jerozolimskiego, z Rodos i Malty – zatwierdzony w 1154 roku zakon o charakterze międzynarodowym i zakon krzyżacki (Fratres Hospitalis Sanctae Mariae Thetonicorum Jerosolimitanae, Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie) – utworzony w 1191 roku zakon niemiecki.

Z biegiem czasu przynależność do świeckich zakonów rycerskich przybrała charakter czysto honorowy, zmalały również ograniczenia w przyjmowaniu do nich nowych członków. Ducha dawnego uroczystego przyjmowania do wspólnoty oraz wymóg ścisłego przestrzegania wyraźnie określonych reguł postępowania, zastąpiły proste ceremonie wręczania orderów wojskowych i cywilnych „dla zasłużonych”, jakby „po fakcie”. Do naszych czasów przetrwało bardzo niewiele zakonów rycerskich – ostatnią znaczącą ich reminiscencją był rozkwit grup kawalerów różnych orderów, który nastąpił w XIX wieku i trwa do dziś.

Dr hab. Zbyszko Górczak jest absolwentem Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Na tej samej uczelni w 1995 uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii. Za pracę doktorską Podstawy gospodarcze działalności Zbigniewa Oleśnickiego, biskupa krakowskiego (promotor: Jadwiga Krzyżaniakowa) otrzymał nagrodę Prezesa Rady Ministrów RP. W 1996 został zatrudniony jako adiunkt w Zakładzie Historii Średniowiecza Instytutu Historii UAM. W 2008 uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy habilitacyjnej Rozwój majątków możnowładztwa wielkopolskiego w drugiej połowie XV i początkach XVI wieku. Specjalizuje się w dziedzinie historii społeczno-gospodarczej i materialnej Polski w średniowieczu, ze szczególnym uwzględnieniem Wielkopolski.

Podany folder nie istnieje!
•  

info/foto: Muzeum Gostyń